عبارت ۱۴ سکه مهریه در سال ۱۴۰۵ به یکی از مهم‌ترین موضوعات حقوق خانواده تبدیل شده است. انتشار خبرهای مختلف درباره کاهش ضمانت اجرای مهریه به ۱۴ سکه باعث شده بسیاری از زوجین تصور کنند که از این پس فقط ۱۴ سکه در عقدنامه اعتبار دارد یا مهریه بیشتر از این مقدار قابل مطالبه نیست. این برداشت دقیق نیست.
موضوع ۱۴ سکه در اصل به ضمانت اجرای وصول مهریه و نحوه اجرای محکومیت مالی مربوط شده است، نه اینکه مبلغ مهریه مندرج در سند ازدواج خودکار به ۱۴ سکه تبدیل شود. از سوی دیگر، مصوبه مجلس درباره اصلاح مقررات مهریه در سال ۱۴۰۵ با ایرادات شورای نگهبان و مجمع تشخیص مواجه شده و تا زمان نهایی شدن فرآیند قانون‌گذاری نباید مفاد آن را به عنوان قانون قطعی معرفی کرد.
۱۴ سکه مهریه دقیقاً به چه معناست؟
برای فهم موضوع باید میان دو مفهوم تفاوت گذاشت: نخست میزان مهریه که در عقد تعیین می‌شود و دوم ابزار قانونی وصول و اجرای آن.
اگر در عقدنامه تعداد مشخصی سکه تعیین شده باشد، عدد درج‌شده در سند همچنان مبنای تعهد مالی است. بحث ۱۴ سکه مربوط به اصلاحاتی است که درباره ضمانت اجرای محکومیت مالی و نحوه برخورد با بدهی مهریه مطرح شده است.
آیا مهریه بیشتر از ۱۴ سکه باطل می‌شود؟
خیر. نمی‌توان از مطرح شدن عدد ۱۴ نتیجه گرفت که مهریه‌های بیشتر از این مقدار خودبه‌خود باطل یا حذف شده‌اند. مبلغ مهریه و نحوه اجرای آن دو موضوع متفاوت هستند.
در پرونده‌های واقعی باید سند ازدواج و قوانین لازم‌الاجرا در زمان اقدام بررسی شوند.
چرا عدد ۱۴ سکه مطرح شد؟
در متن مصوبه مجلس در سال ۱۴۰۵، عدد ۱۴ در ارتباط با ضمانت اجرای محکومیت‌های ناشی از مهریه مورد توجه قرار گرفت. این موضوع با بحث توانایی مالی زوج و نحوه اجرای محکومیت مالی نیز ارتباط داشت.
اما پس از ایرادات مطرح‌شده از سوی شورای نگهبان و مجمع تشخیص، وضعیت آن به شکل یک قانون قطعی و نهایی درنیامده است.
وضعیت مصوبه مهریه در سال ۱۴۰۵
مجلس در اول شهریور ۱۴۰۵ اصلاحاتی را در قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی و برخی احکام مرتبط با مهریه تصویب کرد. پس از آن، شورای نگهبان و هیئت عالی نظارت مجمع تشخیص نسبت به بخش‌هایی از مصوبه ایراد و ابهام مطرح کردند.
در نتیجه، برای اطلاع از مقررات اجرایی باید به متن قانون نهایی و ابلاغ‌شده توجه کرد، نه صرفاً خبر اولیه تصویب مجلس.
آیا ۱۴ سکه سقف اصل مهریه است؟
خیر. اصل مهریه همان تعهدی است که طبق سند ازدواج ایجاد شده است. موضوع عدد ۱۴ در مصوبه مورد بحث، به ضمانت اجرای وصول مربوط بود.
بنابراین عبارت‌هایی مانند «مهریه همه زنان از این به بعد فقط ۱۴ سکه است» بیان دقیقی از مفهوم حقوقی مصوبه نیست.
مهریه بالای ۱۴ سکه چه وضعیتی دارد؟
در متن مصوبه مجلس، برای مازاد بر ۱۴ سکه بحث ملائت و توان مالی زوج مورد توجه قرار گرفته بود. یعنی توانایی مالی فرد در اجرای بخش مازاد اهمیت پیدا می‌کرد.
با این حال، چون فرآیند قانونی نهایی نشده است، نمی‌توان این حکم پیشنهادی را بدون بررسی مقررات نهایی در یک پرونده جاری اجراشده دانست.
آیا زن می‌تواند مهریه خود را مطالبه کند؟
اصل حق مطالبه مهریه با عدد ۱۴ یکی نیست. زن می‌تواند بر اساس سند ازدواج و مقررات لازم‌الاجرا حقوق مالی خود را پیگیری کند.
نحوه اجرا، امکان توقیف اموال، اعسار، تقسیط یا سایر ضمانت اجراها باید بر اساس شرایط پرونده و قانون مربوط بررسی شود.
تفاوت مطالبه مهریه و اجرای مهریه
مطالبه مهریه به اصل درخواست دریافت حق مالی مربوط می‌شود، اما اجرای مهریه مرحله‌ای است که در آن برای وصول محکوم‌به از ابزارهای قانونی استفاده می‌شود.
ممکن است فرد حق مطالبه داشته باشد، اما نحوه وصول آن با توجه به وضعیت مالی زوج و مقررات اجرایی متفاوت باشد.
نقش توان مالی زوج در مهریه
توانایی یا ناتوانی مالی زوج می‌تواند در دعاوی مربوط به اعسار، تقسیط و اجرای محکومیت مالی اهمیت داشته باشد. به همین دلیل، وضعیت درآمد و دارایی‌ها در بسیاری از پرونده‌های مهریه مورد توجه قرار می‌گیرد.
اعسار از مهریه چیست؟
اگر زوج توان پرداخت یکجای محکوم‌به را نداشته باشد، در صورت وجود شرایط قانونی می‌تواند موضوع اعسار را مطرح کند. دادگاه پس از بررسی ادله و وضعیت مالی درباره پذیرش یا رد ادعا و نحوه پرداخت تصمیم می‌گیرد.
تقسیط مهریه
پذیرش اعسار ممکن است به تعیین اقساط منجر شود. مبلغ و فاصله اقساط برای همه افراد یکسان نیست و وضعیت مالی، درآمد و هزینه‌های ضروری فرد می‌تواند در تصمیم‌گیری اثر داشته باشد.
آیا حبس مهریه حذف شده است؟
در این موضوع باید میان قانون فعلی و مصوبه اصلاحی تمایز قائل شد. گزارش‌های مربوط به مصوبه مجلس درباره تغییر ضمانت اجرا و نظارت الکترونیکی، به معنای لازم‌الاجرا شدن فوری آن نیست.
در پرونده واقعی باید مقرراتی که در زمان اقدام لازم‌الاجرا هستند بررسی شوند.
پابند الکترونیکی مهریه چیست؟
در متن مصوبه مجلس، مفهوم حبس در برخی محکومیت‌های مالی به نحوی تعریف شده بود که نظارت سامانه‌های الکترونیکی را نیز در بر می‌گرفت. این موضوع در فضای عمومی با عنوان «پابند الکترونیکی مهریه» مطرح شد.
با این حال، تا زمان نهایی شدن قانون، نباید چنین روشی را برای همه پرونده‌های مهریه قاعده قطعی دانست.
تکلیف مهریه‌های ثبت‌شده قبل از قانون جدید
یکی از پرسش‌های مهم مربوط به پرونده‌هایی است که پیش از تغییر احتمالی قانون تشکیل شده‌اند. پاسخ این موضوع به متن نهایی قانون، مقررات انتقالی و وضعیت همان پرونده بستگی دارد.
بنابراین درباره پرونده‌های جاری نباید صرفاً بر اساس اخبار مربوط به «قانون جدید مهریه» تصمیم‌گیری کرد.
آیا برای تعیین تکلیف مهریه باید صبر کرد؟
در صورتی که فرد با یک مهلت قانونی، اجراییه یا اقدام قضایی مواجه است، نباید صرفاً به امید تصویب یک قانون احتمالی اقدام خود را متوقف کند. وضعیت پرونده باید بر اساس قوانین لازم‌الاجرا در همان زمان بررسی شود.
مدارک مهم برای بررسی مهریه
سند ازدواج، مدارک هویتی، سوابق پرداخت، توافق‌های قبلی، ابلاغیه‌ها، اجراییه‌ها و اطلاعات مرتبط با اموال و اقدامات قضایی قبلی از جمله مدارکی هستند که باید نگهداری شوند.
چگونه وکیل مهریه انتخاب کنیم؟
بهتر است وکیلی انتخاب شود که در دعاوی خانواده و محکومیت‌های مالی تجربه داشته باشد. بررسی تجربه در پرونده‌های مشابه، کیفیت مشاوره، شفافیت هزینه و نحوه ارتباط با موکل از معیارهای مهم انتخاب هستند.
نقش ریوال
ریوال می‌تواند برای کاربرانی که درباره ۱۴ سکه، قانون جدید مهریه، اعسار، تقسیط یا اجرای مهریه پرسش دارند، مسیر جستجوی وکیل متخصص خانواده را ساده‌تر کند.
کاربر می‌تواند وکلا را بر اساس شهر، تخصص و حوزه فعالیت بررسی کند و با مشاهده اطلاعات حرفه‌ای و محتوای حقوقی آنها، برای دریافت مشاوره تصمیم بگیرد.
وکلا نیز می‌توانند در ریوال حوزه تخصصی خود در دعاوی خانواده و مهریه را معرفی کنند و محتوای آموزشی مرتبط با تغییرات قوانین و روش‌های پیگیری پرونده‌های مالی را در اختیار کاربران قرار دهند.
جمع‌بندی
موضوع ۱۴ سکه مهریه نباید به معنای محدود شدن اصل مهریه به ۱۴ سکه تفسیر شود. آنچه در مصوبه سال ۱۴۰۵ مطرح شد، بیشتر به ضمانت اجرای وصول و نحوه اجرای محکومیت مالی ارتباط داشت.
با توجه به ایرادات مطرح‌شده نسبت به مصوبه، وضعیت نهایی قانون باید بر اساس متن رسمی و لازم‌الاجرا بررسی شود. در پرونده‌های واقعی نیز سند ازدواج، وضعیت مالی زوج، اعسار، تقسیط و اقدامات اجرایی باید جداگانه تحلیل شوند.